Het verhaal van Sterkselnaar

Frits de Louw

oud-medewerker,

verteld door zijn zoon Peer

Geboren: 10 juli 1927

In dienst bij Providentia: 1957

Pensionering : 1982

Overleden: 1988

De ouders van Frits de Louw kwamen oorspronkelijk uit Borkel en Schaft. In het begin van de jaren twintig kwamen zij in contact met het echtpaar Vos de Wael, een bemiddeld stel afkomstig uit Ede, dat in die tijd aan de Stationsstraat op Sterksel woonde (de huidige Beukenlaan) en die flink wat grond had gekocht van de failliet gegane “Maatschappij Heerlijkheid Sterksel”. Het echtpaar bouwde – ter verpachting – in totaal zeven boerderijen: drie aan de Vlaamseweg, twee aan het Peelven, één aan de Stoeiing en één aan de Pastoor Thijssenstraat. De ouders van Frits pachtten de eerste boerderij aan de Vlaamseweg en Frits werd als Benjamin van het gezin van negen kinderen (als enige) geboren in hun nieuwe woning, op 10 juli 1927.

[1]Meer informatie over het echtpaar Vos de Wael vind je op site van Sterksel.nu. Klik daarvoor op deze KNOP

Sterksel in de jaren 20: een onontgonnen gebied

Frits ging naar de lagere school op Sterksel waar in die tijd de heer Schilleman het hoofd van de school was (later ging ook diens zoon als leraar op die school aan de slag). Frits doorliep daarna de Landbouwschool en toen hij die had afgerond ging hij werken bij boer Snel, eveneens aan de Vlaamseweg. Frits hielp hem vooral hielp bij het ontginnen van de heide. Een gigantische klus in die tijd, want er was heel veel heide en de grond eronder was bijzonder onvruchtbaar. Na één spade in de grond zat men al op het gele zand.  In het begin van de vorige eeuw was er een smalspoorlijn aangelegd, vanaf de halte Sterksel, via de Kloosterlaan naar de Albertlaan zodat de broeders de

een gezellig buurtje daar bij de Jorishoeve omdat vlakbij, in een klein huisje ‘Omaake Burgers” woonde, die (steevast met schort aan en hoofddoekje op) bij de De Louw’s kind aan huis was en er was ook nauw contact met de andere buren: De familie Van de Ven. 

Na de eerste drie jaren kon het echtpaar De Louw de pachtperiode verlengen, maar daar zagen zij van af. Frits was ingegaan op een aanbod van de broeders voor een baan op Providentia. Sjors kon nog een tijd blijven wonen op de Jorishoeve bij de volgende pachters, maar na enkele jaren verhuisde hij naar Eindhoven waar hij in een gezinsvervangend tehuis kon worden opgenomen. De familie De Louw heeft nog vrij lang contact gehouden met Sjors en een aantal keren per jaar waren er bezoekjes over en weer.  

Het gezin De Louw verhuisde naar de Ten Brakeweg op de plek (vlakbij het kapelletje) waar tegenwoordig Jan Theo Weeda woont. Op deze oude foto is de splitsing op de Ten Brakeweg te zien: rechts staat het Mariakapelletje en links loopt de zandweg door naar Providentia. In de verte is nog de spits van de toren van het klooster zichtbaar. De verhuizing vond plaats in 1957 en het gezin zou er tot 1970 blijven wonen.

Vanwege de gezinsuitbreiding (er waren inmiddels zeven kinderen) was het huis aan de Ten Brakeweg te krap geworden en er volgde een verhuizing naar de Pastoor Thijssenlaan 16. Frits en Lies zouden er de rest van hun leven blijven wonen. Het huis aan de Ten Brakeweg is afgebroken en vervangen door nieuwbouw, (met uitzondering van het kippenhok: Dat staat er nog altijd).

Het wakker maken van de jongens: een vak apart

Bij de start van zijn nieuwe baan op Providentia deed Frits van alles en nog wat; een echt ‘manusje van alles’. Later kreeg hij een vaster takenpakket. ’s Morgens vroeg om zeven uur hielp Frits de dienstdoende broeder bij het wakker maken en aankleden van de jongens op de grote slaapzaal. Dat gebeurde volgens een vast patroon waar de jongens volledig aan gewend waren. Bij de ene jongen volstond het om even een teen aan te raken, een ander kon je maar het beste roepen en er waren er ook die behoorlijk stevig moesten wakker geschud, want anders kwamen ze gewoon hun bed niet uit. Frits wist precies welke aanpak bij welke jongen paste. Maar ja, er kwamen wel eens nieuwe broeders op Providentia werken die andere opvattingen bleken te hebben over de manier waarop de jongens wakker gemaakt moesten worden. Frits kreeg van zo’n nieuweling op een bepaald moment te horen dat de manier waarop hij dat deed echt niet kon, waarop Frits tegen de broeder zei; “Oké, dan doede gij het mar op jouw manier!”. De broeder probeerde de volgende dag zijn eigen methode uit, maar kwam er snel van terug toen een van de jongens hem een flinke klap in zijn gezicht had gegeven. “Ik geloof dat jouw aanpak misschien niet beter, maar wel verstandiger is”, zei hij beduusd tegen Frits en inderdaad: het was echt maatwerk. 

De collega’s van Frits

Er was op de boerderij heel wat lekenpersoneel actief: Huub Tromp was in die tijd de baas op de boerderij, Jan Polman en Toon Vos hadden de zorg voor de groentetuin en Frits voor de aardappelen, de uien en het graan. Ook verzorgde hij het onderhoud van de bossen en de parken. Er waren nog andere collega’s: Sjaak Maas was melkknecht en de bewoners Kees en Cor Markwat waren hulpen bij de dierenverzorging. Een andere collega, Bert Joosten overleed spijtig genoeg, rond zijn vijftigste verjaardag aan de gevolgen van een hartinfarct. Zijn opvolger was Toon de Brouwer maar die bleek er toch niet de persoon naar te zijn om met de bewoners om te gaan. Het is ook niet vanzelfsprekend dat iedereen dat kan. Na enige tijd vertrok hij daarom naar het Waterschap en voor hem kwam Gerard Gijsbers in de plaats, die later werd opgevolgd door Thieu Lamers, een jonge man die de HAS (Hogere Agrarische School) had gevolgd. In het begin boterde het niet zo tussen Thieu en Frits omdat er zich een klassieke botsing voordeed tussen de theorie (van Thieu) en praktijk (van Frits), maar gelukkig is dat allemaal goed gekomen.

Invloed van maatschappelijke ontwikkelingen

Frits heeft in zijn loopbaan op Providentia de vaak stormachtige ontwikkelingen van de jaren zeventig en tachtig meegemaakt. Toen hij begon was het normaal dat de jonge bewoners bij alle activiteiten op het boerenbedrijf werden ingezet en daarbij werden begeleid door het (leken)personeel. Die inzet was ook nodig want het was, vanwege die zelfvoorzienendheid een veel omvattend, kleinschalig boerenbedrijf. Gaandeweg, vanaf de tweede helft van de jaren zeventig kwamen er grote veranderingen die ook verstrekkende gevolgen hadden voor de boerderij.

Binnen de medische wereld kwamen er door nieuwe kennis en inzichten, andere opvattingen over de vraag of bewoners (patiënten met epilepsie) wel zouden moeten werken op de manier zoals dat tot dan toe gebruikelijk was. Ook stelde men zich vragen of het wel zo verstandig en noodzakelijk is om de jongens te blijven opnemen in tehuizen zoals Providentia (afgesloten van de maatschappij) en tot slot waren de medicijnen voor epileptici in de loop van de tijd sterk verbeterd. Al deze ontwikkelingen hadden tot gevolg dat gaandeweg veel jongens naar huis of naar gezinsvervangende tehuizen of buitenhuizen vertrokken en werk vonden in de sociale werkvoorziening of anderszins. Ook de noodzaak tot zelfvoorzienendheid die zo kenmerkend was voor Providentia, werd steeds minder relevant en voor de boerderij betekende dit alles dat niet meer de productie centraal stond, maar de functie die het boerenbedrijf had voor dagbesteding.

Hij zei tegen Peer dat hij niet van plan was om op de fiets naar de boerderij te gaan (ondanks dat het maar een klein stukje fietsen was) en stelde gewoon dat Peer hem achter op zijn brommer naar Providentia moest brengen. Peer, die daar eigenlijk niet zoveel zin in had, vond dat zijn pa maar ontheffing aan moest vragen (je kon namelijk een ontheffing van het rijverbod krijgen als je kon aantonen dat je de auto nodig had om naar je werk te gaan), maar Frits wilde dat niet. Hij was niet te vermurwen en dus kon Peer op de betreffende zondagen vroeg uit de veren om pa achterop de brommer naar Providentia te brengen. Peer bleef dan maar meehelpen totdat alle koeien gemolken waren, waarna het terugritje naar huis volgde.

Hoe corrigeer je het gedrag van een bewoner?

Altijd wel lastig, maar Frits had daar een eigen manier voor. Wanneer het nodig was sprak hij zo’n jongen aan zei dan: “Ik geloof dat het tijd wordt dat wij weer eens een eindje gaan wandelen”.  Er volgde dan – al wandelend – een toch wel stevig gesprek waarin Frits zo’n jongen duidelijk maakte waar hij zich aan te houden had. Het was ook echt belangrijk dat er grenzen gesteld werden, want als de emoties bij de puberende jongens hoog opliepen, konden ze vaak niet goed onder woorden brengen wat ze dwars zat en dan kon het zo maar gebeuren dat ze uit frustratie met schoffels of rieken gingen gooien. Dat leverde soms gevaarlijke situaties op. Het is zelfs gebeurd (en Frits was daar getuige van) dat een jongen in zo’n bui een andere bewoner voor een vuilniswagen van Van Ganzewinkel duwde. Een onbezonnen daad die ertoe leidde dat bij het slachtoffer een been moest worden geamputeerd. Deze tragische gebeurtenis hield de gemoederen in Sterksel een tijdlang bezig.

Het einde van de loopbaan van Frits

Op latere leeftijd werd Frits hartpatiënt en moest meerdere keren in het ziekenhuis worden opgenomen. In fysieke zin verliep zijn herstel tot tevredenheid, maar in mentale zin was het soms moeilijk voor hem om te verwerken wat hem was overkomen. Vanwege zijn ziekte is hij uiteindelijk arbeidsongeschikt geworden en aan zijn lange loopbaan bij Providentia komt in 1982 vervroegd een einde.

Terugblik op het werkzame leven van Frits de Louw

Frits heeft volgens zijn zoon Peer vijfentwintig jaar lang met liefde en plezier bij Providentia gewerkt. Het werk daar was echt een roeping voor hem. Toen hij arbeidsongeschikt werd wilde hij het contact met de jongens zo goed mogelijk in stand houden (“mijn jongens” noemde hij ze altijd).  Daarom ging hij iedere middag zo rond etenstijd naar de boerderij, want dan kwamen die kerels van het land naar de boerderij en begon hij een praatje met ze te maken: “Wor bende mee bizzig?”; ‘Hoe is’t met oe?”, etc. Na het bezoekje aan de boerderij ging hij op de terugweg naar huis vaak nog even bij Peer, aan de Albertlaan langs. Hij had dan nog wel eens – niet persé noodzakelijke maar wel goed bedoelde – op- of aanmerkingen over de moestuin van Peer. Tuinieren was sowieso de hobby van Frits.

Frits was een huismus en een echt familiemens en was trots op zijn kinderen. De gastvrijheid van zijn vrouw Lies zorgde ervoor dat het bij Huize De Louw een echte ‘zoete inval’ was. Iedereen voelde er zich thuis: er viel altijd wel wat kletsen of te kaarten (rikken) en Frits genoot daarvan.  

In 1998, op 71-jarige leeftijd sterft de geboren en getogen Sterkselnaar Frits de Louw en komt er een einde aan een mooi leven van een mooi mens.   

Opgetekend te Sterksel,

April 2022

FvB